Đề thi chọn học sinh giỏi dự thi cấp tỉnh môn Lịch sử Lớp 9 - Năm học 2015-2016 - Phòng GD&ĐT Thanh Thủy (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi chọn học sinh giỏi dự thi cấp tỉnh môn Lịch sử Lớp 9 - Năm học 2015-2016 - Phòng GD&ĐT Thanh Thủy (Có đáp án)

1. PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH THỦY ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS DỰ THI CẤP TỈNH NĂM HỌC 2015- 2016 Đề chính thức MÔN: LỊCH SỬ Thời gian: 150 phút, không kể thời gian giao đề Đề thi có 01 trang Câu 1 (3,5 điểm): Trình bày hoàn cảnh ra đời, mục tiêu và nguyên tắc hoạt động của Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN). Tại sao Việt Nam ra nhập ASEAN? Câu 2 (3,5 điểm): Sau chiến tranh thế giới thứ hai, phong trào đấu tranh thoát khỏi ách lệ thuộc vào Mĩ ở khu vực Mĩ La Tinh diễn ra như thế nào? Vì sao nói cuộc tấn công pháo đài Môn-ca-đa đã mở ra một giai đoạn mới trong phong trào đấu tranh của nhân dân Cu- ba? Câu 3 (2,5 điểm): Cho bảng dữ liệu sau: Thời gian Sự kiện Cuối tháng Nhật mất hết thuộc địa, bị quân đội nước ngoài chiếm đóng, nhiều khó 8/1945 khăn bao trùm đất nước: thất nghiệp trầm trọng, thiếu lương thực, thực phẩm... 1946- 1949 Nhật ban hành hiến pháp mới, tiến hành cải cách ruộng đất... 1961- 1970 Tốc độ tăng trưởng công nghiệp bình quân đạt 13,5% một năm. 1967- 1969 Nghề đánh cá đứng thứ hai thế giới sau Pê-ru. 1968 Tổng sản phẩm quốc dân đứng thứ hai thế giới sau Mĩ. 1990 Thu nhập bình quân đầu người đứng thứ hai thế giới sau Thụy Sĩ. (Nguồn: SGK Lịch sử lớp 9- NXB Giáo Dục) a. Bảng dữ liệu trên phản ánh điều gì? b. Quan hệ Việt Nam và Nhật Bản được thiết lập từ khi nào? Ngày nay quan hệ Việt- Nhật phát triển như thế nào? Câu 4 (2,5 điểm): Cuộc cách mạng khoa học- kĩ thuật hiện nay đã và đang có những tác động như thế nào đối với cuộc sống của con người? Chúng ta cần làm gì để phát huy tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực của cách mạng khoa học- kĩ thuật? Câu 5 (4,0 điểm): Trình bày những hoạt động của Nguyễn Tất Thành từ năm 1911 đến năm 1917 và ý nghĩa của những hoạt động đó. Câu 6 (4,0 điểm): Tại sao thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa Việt Nam và Đông Dương ngay sau chiến tranh thế giới thứ nhất? Phân tích những đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam. ......Hết...... Họ và tên thí sinh:..............................................................SBD:.................. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm./. 1
2. HƯỚNG DẪN CHẤM VÀ THANG ĐIỂM ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS DỰ THI CẤP TỈNH NĂM HỌC: 2015- 2016 MÔN: LỊCH SỬ (Hướng dẫn chấm và thang điểm có 4 trang) Câu Nội dung cơ bản cần có Điểm Câu 1 Trình bày hoàn cảnh ra đời, mục tiêu và nguyên tắc hoạt động của Hiệp (3,5đ) hội các nước Đông Nam Á (ASEAN). Tại sao Việt Nam ra nhập ASEAN? * Hoàn cảnh ra đời của ASEAN: Sau khi giành được độc lập, đứng trước những yêu cầu phát triển kinh tế, 0,25 xã hội của đất nước, nhiều nước Đông Nam Á chủ trương thành lập 1 tổ chức liên minh khu vực nhằm cùng nhau hợp tác phát triển, hạn chế ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài vào khu vực. Cuộc chiến tranh xâm lược của Mĩ ở Đông Dương đang ngày càng khó 0,25 khăn và có nguy cơ thất bại. Các tổ chức hợp tác mang tính khu vực trên thế giới ngày càng nhiều, 0,25 những thành công của khối thị trường chung Châu Âu đã cổ vũ các nước Đông Nam Á liên kết với nhau. 8/8/1967 Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN) thành lập tại Băng 0,5 Cốc- Thái Lan với sự tham gia của: In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-líp- pin, Xin-ga-po, Thái Lan. * Mục tiêu: Mục tiêu hoạt động của ASEAN được xác định rõ trong bản 0,25 Tuyên ngôn thành lập ASEAN (Tuyên bố Băng Cốc- 8/1967): Phát triển kinh tế, văn hóa thông qua những nỗ lực hợp tác chung giữa 0,5 các nước thành viên trên tinh thần duy trì hòa bình và ổn định khu vực. * Nguyên tắc hoạt động: Nguyên tắc cơ bản trong quan hệ giữa các nước thành viên ASEAN được 0,25 xác định trong hiệp ước Ba-li (Hiệp ước thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á- 2/1976): Cùng nhau tôn trọng chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào 0,5 công việc nội bộ của nhau, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa bằng vũ lực với nhau; hợp tác phát triển có kết quả trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội... * Việt Nam ra nhập ASEAN vì: Xu thế hội nhập phát triển hiện đang là xu thế chung của thế giới. 0,25 Mục tiêu, nguyên tắc hoạt động của ASEAN phù hợp với chủ trương, 0,25 định hướng phát triển của Đảng và Nhà nước ta, Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước. Việt Nam đi lên xây dựng đất nước từ xuất phát điểm thấp vì vậy muốn 0,25 phát triển cần phải mở rộng hợp tác với quốc tế mà trước hết là với các nước trong khu vực để rút ngắn khoảng cách phát triển, hội nhập về kinh tế, văn hóa... Câu 2 *Phong trào giải phóng dân tộc ở khu vực Mĩ La tinh sau chiến tranh thế (3,5đ) giới thứ hai: Các nước Mĩ La-tinh giành được độc lập từ những thập niên đầu tiên của 0,5 2
3. thế kỉ XIX như: Ác-hen-ti-na, Pê-ru...Nhưng sau khi thoát khỏi ách thống trị của Tây-ban-nha, các nước Mĩ La tinh lại rơi vào vòng lệ thuộc nặng nề và trở thành sân sau của Mĩ. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, tình hình Mĩ La tinh có những chuyển 0,25 biến mạnh mẽ. Mở đầu là thắng lợi của cách mạng Cu-ba 1959. Từ đầu những năm 60 đến những năm 80 của thế kỉ XX, cao trào cách 0,5 mạng bùng nổ ở Mĩ La tinh, khu vực này được ví như ''lục địa bùng cháy'' của phong trào cách mạng. Đấu tranh vũ trang diễn ra ở nhiều nước như: Bô-li-vi-a, Cô-lôm-bi-a... Kết quả: chính quyền độc tài phản động ở nhiều nước bị lật đổ, các chính 0,5 phủ dân tộc dân chủ được thiết lập và đã tiến hành nhiều biện pháp cải cách tiến bộ. Thời kì này nổi bật nhất là những sự kiện diễn ra ở Chi-lê và Ni-ca-ra-goa: + Ở Chi-lê: Sau thắng lợi trong cuộc bầu cử 1970, chính phủ của tổng 0,25 thống A-gien-đê đã tiến hành các cải cách tiến bộ, củng cố độc lập chủ quyền trong những năm 1970-1973. + Ở Ni-ca-ra-goa: dưới sự lãnh đạo của mặt trận Xan-đi-nô, nhân dân 0,25 nước này đã lật đổ chế độ độc tài thân Mĩ đưa đất nước phát triển theo con đường dân chủ. Nhưng cuối cùng do nhiều nguyên nhân khác nhau nhất là do sự can 0,25 thiệp của Mĩ, phong trào cách mạng ở 2 nước này đã thất bại vào năm 1991. * Cuộc tấn công pháo đài Môn-ca-đa đã mở ra một giai đoạn mới trong phong trào đấu tranh của nhân dân Cu- ba: Trước 1953, phong trào đấu tranh chống chế độ độc tài thân Mĩ (Ba-ti- 0,25 xta) của các tầng lớp nhân dân Cu-ba diễn ra bền bỉ nhưng không giành được thắng lợi nào. Cuộc tấn công pháo đài Môn-ca-đa ngày 26/7/1953 của 135 thanh niên 0,5 yêu nước do Phi- đen Cát-xtơ-rô lãnh đạo không giành được thắng lợi nhưng tiếng súng Môn-ca-đa đã thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh vũ trang trên toàn đảo. Khẳng định một thế hệ chiến sĩ cách mạng mới, trẻ tuổi đầy nhiệt huyết 0,25 và kiên cường nhất định sẽ làm nên thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống chế độ độc tài thân Mĩ ở Cu-ba. Câu 3 * Bảng dữ liệu phản ảnh ba nội dung: (2,5đ) Tình hình khó khăn của Nhật Bản sau chiến tranh thế giới thứ hai. 0,5 Những cải cách dân chủ ở Nhật sau chiến tranh. 0,5 Sự phát triển thần kì của kinh tế Nhật. 0,5 * Quan hệ Việt Nam- Nhật Bản được chính thức thiết lập từ năm 1973. 0,25 Năm 1992 Nhật mở lại viện trợ cho Việt Nam. Hai bên xây dựng quan hệ theo phương châm: đối tác tin cậy, ổn định, 0,25 lâu dài. Nhật là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, nhà đầu tư ODA lớn nhất 0,25 cho Việt Nam trong nhiều năm qua chủ yếu trong các lĩnh vực: giao thông, điện lực, nông nghiệp, giáo dục, y tế Các công trình được xây dựng từ nguồn vốn ODA của Nhật: cầu Nhật 0,25 Tân, nhà ga T2 thuộc sân bay quốc tế Nội Bài 3
4. Câu 4 Tác động của cách mạng khoa học- kĩ thuật đối với cuộc sống của con (2,5đ) người: * Tích cực: 0,25 Cách mạng khoa học-kĩ thuật cho phép con người thực hiện những bước nhảy vọt chưa từng thấy về sản xuất và năng suất lao động. Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của con người. 0,25 Làm cho cơ cấu dân cư, lao động thay đổi: tỉ lệ dân cư và lao động trong 0,25 nông nghiệp và công nghiệp giảm dần, trong ngành dịch vụ tăng lên nhất là ở các nước phát triển. * Tiêu cực: Cách mạng khoa học- kĩ thuật mang lại những hậu quả tiêu cực chủ yếu 0,25 do con người tạo nên: Chế tạo các loại vũ khí, phương tiện chiến tranh huỷ diệt, ô nhiễm môi 0,25 trường (ô nhiễm khí quyển, đại dương, các bãi rác trong vũ trụ, nhiễm phóng xạ nguyên tử......) Tai nạn lao động, giao thông, dịch bệnh, đe dọa về đạo đức và an ninh 0,25 đối với con người. * Chúng ta cần làm gì để phát huy tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực của cách mạng khoa học kĩ thuật? Không ngừng nghiên cứu, sáng chế để nâng cao đời sống vật chất và tinh 0,25 thần của con người, khắc phục hạn chế của khoa học-kĩ thuật Đẩy mạnh tuyên truyền ý thức sử dụng tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi 0,25 trường và sức khỏe cộng đồng... Nhà nước cần có các chính sách, quy định phù hợp về khai thác, sử dụng, 0,25 bảo vệ tài nguyên... Yêu hòa bình, chống chiến tranh, ngăn chặn sản xuất và sử dụng vũ khí 0,25 hủy diệt... Câu 5 Trình bày những hoạt động của Nguyễn Tất Thành từ năm 1911 đến năm (4,0đ) 1917 và ý nghĩa của những hoạt động đó? Nguyễn Tất Thành sinh ngày 19/5/1890 tại Kim Liên- Nam Đàn- Nghệ 0,5 An. Sinh ra trong cảnh nước mất, nhà tan, dù rất khâm phục những bậc tiền bối như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh nhưng Người không tán thành con đường cứu nước của họ. * Hoạt động: 0,5 Với khát khao muốn xem nước Pháp và các nước khác làm thế nào để về giúp đồng bào cứu nước, ngày 5/6/1911 tại bến cảng Nhà Rồng- Sài Gòn, Người xuống làm phụ bếp cho tàu Đô đốc La-tu-sơ- Tơ- rê- vin bắt đầu hành trình tìm đường cứu nước đầy gian nan của mình. Hành trình của Người kéo dài 6 năm qua nhiều nước ở châu Phi, châu 0,5 Mĩ, châu Âu. 1917 Người trở lại Pháp. Tại đây Người đã làm nhiều nghề, học tập, rèn 0,5 luyện trong quần chúng lao động và giai cấp công nhân Pháp. Người hoạt động trong Hội những người Việt Nam yêu nước, hăng hái 0,5 học tập và tham gia các buổi diễn thuyết ngoài trời của các nhà chính trị, triết học. Người tham gia đấu tranh đòi cho binh lính và thợ thuyền Việt Nam sớm 0,5 được hồi hương. Sống và hoạt động trong phong trào công nhân Pháp, tiếp nhận ảnh 0,5 4
5. hưởng của cách mạng tháng Mười Nga, tư tưởng của Người dần có những chuyển biến. * Ý nghĩa: Những hoạt động của Nguyễn Tất Thành tuy mới chỉ là bước 0,5 đầu nhưng là điều kiện quan trọng để Người xác định con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam. Câu 6 *Tại sao thực dân Pháp đẩy mạnh khai thác thuộc địa Việt Nam và Đông (4,0đ) Dương ngay sau chiến tranh thế giới thứ nhất? - Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, Pháp là nước thắng trận nhưng bị 0,25 chiến tranh tàn phá nặng nề, kinh tế kiệt quệ. - Để bù đắp những thiệt hại do chiến tranh gây ra, thực dân Pháp tăng 0,25 cường bóc lột nhân dân lao động trong nước và đẩy mạnh khai thác các thuộc địa. - Chương trình khai thác thuộc địa lần 2 được vạch ra và ráo riết thực 0,25 hiện ở Đông Dương trong đó có Việt Nam. (Việt Nam là thuộc địa lâu 0,25 đời, giàu tài nguyên, đông dân và quan trọng của Pháp). * Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam: Giai cấp công nhân ra đời trước chiến tranh trong cuộc khai thác thuộc 0,25 địa thứ nhất của thực dân Pháp, phát triển khá nhanh trong thời kì khai thác thuộc địa lần thứ hai cả về số lượng và chất lượng: Khi mới ra đời, công nhân chỉ có khoảng 10 vạn người và chỉ là một tầng 0,25 lớp, họ đấu tranh tự phát, đòi các quyền lợi về mặt kinh tế như: đòi tăng lương, giảm giờ làm, đòi cải thiện điều kiện sống... Đến cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai, số lượng công nhân tăng lên 0,25 nhanh chóng, trở thành giai cấp độc lập trong xã hội, các phong trào đấu tranh dần chuyển từ tự phát sang tự giác, kết hợp mục đích chính trị với kinh tế tiêu biểu như cuộc bãi công Ba Son (1925) Công nhân sống tập chung trong các hầm mỏ, đồn điền và thành phố 0,25 công nghiệp: Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định...... Ngoài những đặc điểm chung với công nhân thế giới: sống tập chung, là 0,25 đại diện cho lực lượng sản xuất tiến bộ nhất trong xã hội... công nhân Việt Nam còn có những đặc điểm riêng như: Họ phải chịu nhiều tầng áp bức bóc lột nhất: 0,25 Nông dân bị thực dân Pháp và địa chủ phong kiến bóc lột, tư sản dân tộc 0,25 và tiểu tư sản chịu sự chèn ép của tư bản Pháp. Giai cấp công nhân phải chịu 3 tầng áp bức, bóc lột nặng nề của thực dân 0,25 Pháp, phong kiến và tư sản người Việt. Họ bị bóc lột nặng nề nhất nên tinh thần cách mạng cao nhất. Họ xuất thân từ nông dân nên có quan hệ tự nhiên gắn bó với nông dân- 0,25 lực lượng hăng hái và đông đảo nhất của cách mạng. Công nhân được kế thừa truyền thống anh hùng, bất khuất của dân tộc 0,25 nên họ có tinh thần đấu tranh mạnh mẽ và kiên quyết trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và giai cấp. Chính bởi những lý do trên, công nhân sớm có điều kiện tiếp thu trào lưu 0,5 tư tưởng cách mạng mới đó là cách mạng vô sản và nhanh chóng vươn lên nắm quyền lãnh đạo cách mạng Việt Nam. 5
6. Ghi chú: - Chỉ cho điểm tối đa với những bài làm chính xác, có bố cục chặt chẽ, diễn đạt rõ ràng và trình bày đủ theo yêu cầu của hướng dẫn chấm. - Điểm tối đa: 20 điểm. Điểm toàn bài của thí sinh là tổng điểm thành phần, không làm tròn. 6