Giáo án Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 23+24, Chủ đề 3: Nghĩa tường minh và hàm ý - Năm học 2018-2019

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ Văn Lớp 9 - Tiết 23+24, Chủ đề 3: Nghĩa tường minh và hàm ý - Năm học 2018-2019

1. Ngày soạn: 2/ 03 /2019 CHỦ ĐỀ 3: NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý Thời lượng 2 tiết (Gồm các tiết 23,24 theo PPCT) I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: - Phân biệt khái niệm nghĩa tường minh và hàm ý. - Điều kiện sử dụng hàm ý. 2. Kĩ năng: - Rèn kỹ năng sử dụng hàm ý trong giao tiếp hàng ngày và viết văn - Kĩ năng lắng nghe tích cực. - Kĩ năng ra quyết định. - Kĩ năng giao tiếp. 3. Thái độ: Giáo dục cho HS tình yêu tiếng Việt 4. Năng lực hướng tới: - Năng lực chung: Năng lực nhận biết, giải quyết vấn đề, - Năng lực chuyên biệt: Năng lực giao tiếp, Năng lưc vận dụng vào thực tiễn , năng lực thực hàng, tư duy sáng tạo. II. HÌNH THỨC, PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC - Hình thức: Dạy học trên lớp; Thảo luận nhóm; Nghiên cứu tài liệu. - Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề; Đàm thoại; Vấn đáp gợi mở; Hợp tác nhóm, ... - Kĩ thuật dạy học: Đặt câu hỏi, chia sẻ nhóm đôi, giao nhiệm vụ, khăn trải bàn, ... III. CHUẨN BỊ : 1. Giáo viên: SGK, SGV, Bảng phụ, phiếu học tập................ 2. Học sinh: Nghiên cứu SGK................ IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: 1. Tổ chức: Lớp9A Lớp 9B Thứ tự Ngày dạy Sĩ số Ngày dạy Sĩ số Tiết 1 giảng giảng Tiết 2 2. Kiểm tra bài cũ: không 3. Bài mới: Hoạt động của GV Hoạt động của HS 3.1. Hoạt động1: Khởi động: GV: Câu đặt vấn đề vào bài mới 3.2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức: a.Nội dung 1: Phân biệt nghĩa tường minh với hàm ý *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
2. - GV hướng dẫn HS tìm hiểu khái - HS quan sát và tiến hành hoạt động niệm nghĩa tường minh và hàm ý theo nhóm : trả lời các câu hỏi để rút ra - GV cho HS tìm hiểu ngữ liệu: Đọc nhận xét và kết luận ngữ liệu và trả lời câu hỏi: ? Câu “Trời ơi, chỉ còn 5 phút” em hiểu anh thanh niên muốn nói điều gì? vì sao anh không nói thẳng câu đó với cô gái? Câu “Ô cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này” có ẩn ý không? Thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý? * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập - GV quan sát HS các nhóm hoạt động - Học sinh hoạt động thảo luận nhóm. , hỗ trợ các cá nhân hoặc nhóm gặp - Các nhóm thảo luận, thống nhất kết khó khăn. luận. * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV gọi 2 HS đại diện 2 nhóm báo cáo - Đại diện các nhóm báo cáo kết quả. kết quả. - Câu 1: hàm ý, câu 2: nghĩa tường Gv gọi nhóm khác bổ sung minh * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá.chốt kiến thức Học sinh thống nhất phần đáp án và - Gọi Hs đọc ghi nhớ trình bày vào vở. - Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu. - Hàm ý là phần thông báo tuy không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy. b. Nội dung 2: Điều kiện sử dụng hàm ý *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập - GV cho HS tìm hiểu ngữ liệu: Đọc ngữ liệu ( t90)và trả lời câu hỏi: Nêu hàm ý của câu in đậm?Vì sao chị Dậu khoomg nói thẳng với con mà phải dùng hàm ý?Hàm ý trong câu nói nào của chị Dậu rõ hơn? Vì sao? - Vậy để sử dụng hàm ý cần có điều kiện gì?
3. * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập - GV quan sát HS các nhóm hoạt động - Học sinh hoạt động thảo luận nhóm. , hỗ trợ các cá nhân hoặc nhóm gặp - Các nhóm thảo luận, thống nhất kết khó khăn. luận. * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV gọi 2 HS đại diện 2 nhóm báo cáo - Đại diện các nhóm báo cáo kết quả. kết quả. Gv gọi nhóm khác bổ sung * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá.chốt kiến thức Học sinh thống nhất phần đáp án và - Gọi Hs đọc ghi nhớ trình bày vào vở:Hai điều kiện để sử dụng hàm ý: - Người nói( viết) có y6s thức đưa hàm ý vào câu nói - Người nghe( đọc) phải có năng lực giải đoán hàm ý. 3.3. Hoạt động 3: Luyện tập a. Bài tập 1 *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV hướng dẫn HS (cả lớp) tìm hiểu bài tập 1( t75) : Học sinh đọc lại đoạn trích ở mục 1. ?Câu nào cho thấy hoạ sĩ chưa muốn chia tay với anh thanh niên? ?Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ cô gái?Thái độ ấy giúp em đoán ra điều gì liên quan đến chiếc khăn mùi soa? * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập Cho HS làm việc cá nhân HS trả lời nhanh * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập Gọi một số Hs trả lời và Hs khác bổ Trả lời các câu hỏi sung * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án HS tự trình bày vào vớ: - Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy. - Mặt đỏ ửng.... b. Bài tập 2( T75) *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập Tìm hàm ý trong các câu in đậm Đọc yêu cầu bài tập * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập
4. Cho Hs làm việc theo nhóm Thảo luận theo nhóm tìm đáp án * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV gọi 2 HS đại diện 2 nhóm báo cáo - Đại diện các nhóm báo cáo kết quả. kết quả. Gv gọi nhóm khác bổ sung * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án HS tự trình bày vào vớ: Nhà hoạ sĩ già chưa kịp uống nước chè đã phải đi. c. Bài tập 3( T75, 76) *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập Tìm hàm ý trong đoạn trích và cho - Đọc yêu cầu bài tập biết nội dung của hàm ý? * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập Cho Hs làm việc theo nhóm Thảo luận theo nhóm tìm đáp án * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV gọi HS đại diện các nhóm báo - Đại diện các nhóm báo cáo kết quả. cáo kết quả. * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án HS tự trình bày vào vớ: - Cơm chín rồi: Ông vô ăn cơm đi. d. Bài tập 1( T91) *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập Tìm người nói, người nghe trong - Đọc yêu cầu bài tập những câu in đậm? Xác định hàm ý của mỗi câu? Người nghe có hiểu hàm ý của người nói không? * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập Cho Hs làm việc theo nhóm Thảo luận theo nhóm tìm đáp án * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV gọi HS đại diện các nhóm báo - Đại diện các nhóm báo cáo kết quả. cáo kết quả. * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án HS tự trình bày vào vớ: a. – người nói là anh thanh niên, người nghe là họa sĩ và cô kí sư. - Hàm ý câu in đậm: mời bác và cô vào uống nước. - hai người đều hiểu hàm ý đó ( thể hiện qua chi tiết: ông theo liền anh vào trong nhà và ngồi xuống ghế)
5. b.- Người nói là nhân vật tôi, nghe nghe là chị Tây Thi đậu phụ với hàm ý: Chúng tôi không thể cho được. - Người nghe hiểu được hàm ý đó( thể hiện qua chi tiết: Thật là càng giàu ó.....càng giàu có.) c.-Người nói là Thúy Kiều, người nghe là Hoạn Thư - Hàm ý câu 1: mỉa mai, giễu cợt, hàm ý của câu 2: Hãy chuẩn bị nhận lấy sự báo oán thích đáng- - Haonj Thư hiểu hàm ý nên mới hồn bay phách lạc. e. Bài tập 2( T92) *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập Tìm hàn ý của câu in đậm?Việc sử - Đọc yêu cầu bài tập dụng hàm ý có thành công ko? Vì sao? * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập HS trả lời miệng Trả lời câu hỏi * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV gọi HS báo cáo kết quả. Báo cáo kết quả * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá, chốt đáp án - Hàm ý của câu in đậm là Chắt nước giùm cái để cơm khỏi nhão - Sử dụng hàm ý ko thành công vì Anh Sáu vẫn ngồi im không cộng tác . 3.4. Hoạt động 4: Vận dụng *Hoạt động: Chuyển giao nhiệm vụ học tập Tạo tình huống sử dụng cách nói hàm ý và giải đoán hàm ý * Hoạt động: Thực hiện nhiệm vụ học tập Cho HS thực hiện theo cặp đôi Các cặp đôi hoạt động theo bànhoặc ngẫu nhiên * Hoạt động: Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập Các cặp đôi thực hành trước lớp, lớp Từng cặp đôi báo cáo kết quả, còn lại quan sát, nghe và nhận xét nghe và nhận xét. * Hoạt động: Đánh giá kết quả hoạt động GV nhận xét, đánh giá và sửa sai. Lắng nghe nhận xét và rút kinh Tuyên dương cặp đôi làm tốt, nhắc nghiệm. nhở cặp đôi làm việc chưa nghiêm túc. 3.5. Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng
6. Hướng dẫn HS thực hiện ở nhà: tiếp HS thực hiện ở nhà, trong các giờ tự tục tìm cách nói hàm ý trong các văn học bản đẫ được học và tự tạo tình huống trong khi nói và viết có sử dụng hàm ý phù hợp trong từng trường hợp cụ thể. GV kiểm tra trong các giờ học khác . V. KẾT THÚC CHỦ ĐỀ: 1. Củng cố: - GV củng cố hệ thống kiến thức lý thuyết toàn chuyên đề. + phân biệt nghĩa tường minh với hàm ý ? +Các điều kiện để sử dụng hàm ý? 2. Hướng dẫn về nhà: - Học lý thuyết và làm hoàn thiện các bài tập - Đọc trước bài mới: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ 3. Rút kinh nghiệm: ......................................................................................