Đề kiểm tra giữa học kì II môn Ngữ Văn Lớp 9 - Năm học 2020-2021 - Trường THCS Mỹ Thuận (Có đáp án + ma trận)

Nội dung tài liệu: Đề kiểm tra giữa học kì II môn Ngữ Văn Lớp 9 - Năm học 2020-2021 - Trường THCS Mỹ Thuận (Có đáp án + ma trận)

1. PHÒNG GD&ĐT TÂN SƠN ĐỀ KIỂM TRA NGỮ VĂN 9 GIỮA KỲ II TRƯỜNG THCS MỸ THUẬN Năm học: 2020 - 2021 Thời gian : 90 phút 1 . Ma trận kiểm tra: Cấp độ Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng Tổng cao Chủ đề Đọc- hiểu Nhận biết được Chỉ ra được tác giả, tác phẩm, nội dung phương thức biểu chính và tác đạt, các phép liên dụng của kết, biện pháp tu phép tu từ từ Số câu: 3/4 1/4 Số câu: 1 Số điểm: 2,0 1,0 3,0 điểm Tỉ lệ % 20% 10% 30% Tập làm văn Viết được 1 đoạn văn suy nghĩ về vấn đề đặt ra trong đoạn trích Số câu: 1 Số câu: 1 Số điểm: 2,0 2,0 điểm Tỉ lệ % 20% 20% - Viết được một văn bản hoàn chỉnh cảm nhận về một đoạn thơ 1 Số câu: 1 5,0 5,0 điểm 50% 50% Tổng số câu: 3/4 1/4 1 1 Số câu: 3 Tổng số điểm 2,0 1,0 2,0 5,0 Số điểm: 10 Tỉ lệ % 20% 10% 20% 50% Tỉ lệ :100% 2. ĐỀ BÀI Phần 1: Đọc- hiểu (3,0 điểm)
2. Đọc đoạn văn sau đây rồi trả lời câu hỏi. “ Đọc sách vốn có ích riêng cho mình, đọc nhiều không thể coi là vinh dự, đọc ít cũng không phải là xấu hổ. Đọc ít mà đọc kĩ, thì sẽ tập thành nếp suy nghĩ sâu xa, trầm ngâm tích lũy, thương lượng tự do đến mức làm đổi thay khi chất, đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đấy, chỉ tố làm cho mắt hoa ý loạn, tay không mà về. Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý. Đối với việc học tập, cách đó chỉ là lừa mình dối người, đối với việc làm người thì cách đó thể hiện phẩm chất tầm thường, thấp kém ” (Ngữ văn 9, Tập hai — NXB Giáo dục 2007, trang 5) Câu hỏi: a. Đoạn văn trên được trích từ tác phẩm nào? Cho biết tên tác giả. b. Chỉ ra phương thức biểu đạt và nội dung chính của đoạn văn.. c. Chỉ ra các phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn trên c. Chỉ ra biện pháp nghệ thuật so sánh được sử dụng trong đoạn văn trên. Với cách so sánh đó, tác giả muốn phê phán điều gì? PHẦN II: LÀM VĂN (7,0 điểm) Câu 1: Hãy viết một đoạn văn (từ 10-12 câu) trình bày suy nghĩ của em về ích lợi của việc đọc sách. Câu 2: Cảm nghĩ của em về đoạn thơ sau: Ta làm con chim hót Ta làm một cành hoa Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời Dù là tuổi hai mươi Dù là khi tóc bạc (Mùa xuân nho nhỏ- Thanh Hải) 3. HƯỚNG DẪN CHẤM: Phần I: Đọc hiểu (3,0 điểm) a. Đoạn văn trên được trích từ tác phẩm: Bàn về đọc sách của Chu Quang Tiềm (0,5,điểm) b. – Phương thức biểu đạt: Nghị luận (0,25điểm) - Nội dung chính của đoạn văn: Đọc sách không cốt lấy nhiều, quan trọng nhất là phải chọn cho tinh, đọc cho kĩ. ( 0,5 điểm) c. Phép liên kết: - Phép lặp: Đọc, đọc sách (0,5đ) - Phép thế: ‘Cách đó ‘ ( câu 4) thế cho “Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý” ( câu 3)( 0,5đ) d. Biện pháp nghệ thuật so sánh được sử dụng trong đoạn văn trên: đọc nhiều mà không chịu nghĩ sâu, như cưỡi ngựa qua chợ, tuy châu báu phơi đầy, chỉ tổ làm cho mắt hoa ý loạn, tay không mà về. Thế gian có biết bao người đọc sách chỉ để trang trí bộ mặt, như kẻ trọc phú khoe của, chỉ biết lấy nhiều làm quý. (0,25) - Tác dụng: Với cách so sánh đó, giúp cho câu văn hay hơn, sinh động hơn ,tác giả muốn phê phán: những con người không biết cách đọc sách, đọc sách qua quýt, mơ màng, không đọng lại trong đầu, không vụ thực chất (0,5 điểm) Phần II Tập làm văn: Câu 1 (2,0 điểm) * Yêu cầu về hình thức: là một đoạn văn nghị luận, có kết hợp các phương thức biểu đạt, diễn đạt sinh động, độ dài theo quy định (0,5 điểm) * Yêu cầu về nội dung: nêu rõ các ích lợi của việc đọc sách sau: - Giới thiệu, dẫn dắt vấn đề:
3. + Vai trò của tri thức đối với loài người, và sách chính là một nền tảng để nâng cao tri thức. + Đọc sách là điều vô cùng cần thiết và nó đem lại vô vàn lợi ích cho con người. - Nêu ý nghĩa, lợi ích của việc đọc sách: + Ý nghĩa tác dụng của sách: Sách là tài sản vô giá, là người bạn tốt. Bởi sách là nơi lưu trữ toàn bộ sản phẩm tri thức của con người, giúp ích cho con người về mọi mặt trong đời sống xã hội. + Chứng minh tác dụng của việc đọc sách: - Đọc sách giúp ta có thêm tri thức, mở rộng hiểu biết, thu thập thông tin một cách nhanh nhất (nêu dẫn chứng). - Sách bồi dưỡng tinh thần, tình cảm cho chúng ta, để chúng ta trở thành người tốt (dẫn chứng) - Sách là người bạn động viên,chia sẻ làm vơi đi nỗi buồn (dẫn chứng) - Tác hại khi không đọc sách: Hạn hẹp về tầm hiểu biết, tâm hồn cằn cỗi. + Phương pháp đọc sách: - Phải chọn sách tốt, có giá trị để đọc - Phải đọc kỹ, vừa đọc vừa nghiền ngẫm suy nghĩ, ghi chép những điều bổ ích. - Thực hành, vận dụng những điều học được từ sách vào cuộc sống hàng ngày. + Khẳng định sách là người bạn tốt + Lời khuyên phải chăm chỉ đọc sách. Câu 2: (5 điểm) * Yêu cầu về kĩ năng: (0,5 điểm) - Viết đúng kiểu bài nghị luận văn học. - Lý lẽ rõ ràng, dẫn chứng xác thực. - Văn viết giàu cảm xúc, diễn đạt trôi chảy. - Bố cục ba phần rõ ràng, cân đối. - Trình bày sạch đẹp; ít sai lỗi câu, từ, chính tả. * Yêu cầu về kiến thức: đảm bảo được các ý sau: 1. Giới thiệu chung (1,0 điểm) Tác giả: - Là một nhà thơ cách mạng, sự nghiệp thơ văn của ông gắn với hai cuộc kháng chiến của dân tộc. - Thanh Hải để lại số lượng tác phẩm không nhiều nhưng vẫn tạo được dấu ấn riêng nhờ vẻ đẹp bình dị, trong sáng, ngôn ngữ thơ giàu nhạc điệu, cảm xúc chân thành, đằm thắm. Tác phẩm: - Bài thơ được viết vào tháng 11 năm 1980 – thời điểm Thanh Hải ốm nặng và chỉ mấy tuần lễ sau ông qua đời. - Được sáng tác trong hoàn cảnh đặc biệt nhưng bao trùm bài thơ lại là tình yêu, là sự gắn bó thiết tha với quê hương, đất nước, là cả một khát vọng sống đẹp của tác giả. - Mùa xuân đất nước đã khơi dậy trong lòng nhà thơ những khát vọng sống cao quý. 2. Phân tích (4 điểm) a. Niềm nguyện ước chân thành của tác giả: (3,0 điểm) - Niềm khát khao dâng hiến cuộc đời được khơi gợi từ những cảm nhận về một mùa xuân mới, mùa xuân của thiên nhiên đất trời, mùa xuân của cuộc sống lao động và chiến đấu của dân tộc. (0,25đ) - Niềm khát khao dâng hiến cuộc đời được thể hiện một cách khiêm nhường nhưng rất đỗi chân thành: (0,25đ)
4. Ta làm con chim hót Ta làm một cành hoa Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến + Điệp từ “ta làm”, lặp cấu trúc, liệt kê -> giúp tác giả bày tỏ ước nguyện được hiến dâng cuộc đời mình cho quê hương, xứ sở. (0,25) + Các hình ảnh “con chim hót” “một cành hoa” “nốt nhạc trầm”: giản dị, tự nhiên mà đẹp đẽ, thể hiện ước nguyện khiêm nhường mà đáng quý.(0,25) + Có sự ứng đối với các hình ảnh ở đầu bài thơ cho thấy lí tưởng cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên, tất yếu; gợi liên tưởng đến mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa con người – đất nước.(0,25) +Tấm lòng thiết tha được hòa nhập, được cống hiến cho cuộc đời, cho đất nước. - Khát vọng sống đẹp được nâng lên thành lí tưởng sống cao cả”: (0,25) Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời Dù là tuổi hai mười Dù là khi tóc bạc. + “Mùa xuân nho nhỏ”: ẩn dụ cho những gì đẹp nhất, tinh túy nhất của cuộc đời con người để góp phần làm nên mùa xuân của đất nước. Là cách nói khiêm nhường, giản dị, gợi một tâm hồn đẹp, một lối sống đẹp, một nhân cách đẹp “lặng lẽ dâng cho đời”. (0,25) + Điệp từ “dù là” + hỉnh ảnh tương phản “tuổi hai mươi” – “khi tóc bạc” khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng và lí tưởng sống ấy. Cả cuộc đời mình ông vẫn muốn chắt chiu những gì tốt đẹp nhất để hiến dâng cho đời.(0,25) -Khổ thơ là lời tổng kết của nhà thơ về cuộc đời mình. Cho đến tận cuối đời ông vẫn khát khao cống hiến cho đất nước. Tình yêu đất nước, yêu cuộc đời đã giúp tâm hồn Thanh Hải bay lên với những khát vọng sống cao đẹp.(0,25đ) - Liên hệ với các nhà thơ khác: Biết lặng lẽ dâng đời, biết sống vì mọi người cũng là cách sống mà nhà thơ Tố Hữu đã viết: (0,25đ) “Nếu là con chim chiếc lá Thì con chim phải hót, chiếc là phải xanh, Lẽ nào vay mà không trả Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình”. Nguyễn Trãi đã từng tâm niệm: “Bui một tấc lòng trung lẫn hiếu Mài chăng khuyết,nhuộm chăng đen”. b. Đặc sắc nghệ thuật (0,5đ) + Thể thơ 5 chữ, cách gieo vần liền giữa các khổ thơ tạo sự liền mạch của cảm xúc. + Ngôn ngữ, hình ảnh giản dị, trong sáng. + Cảm xúc chân thành, tha thiết. 3. Đánh giá chung: (0,5 đ) + Niềm khát khao dâng hiến cuộc đời được thể hiện một cách khiêm nhường nhưng rất đỗi chân thành, đó là ước nguyện được hòa nhập, được là một con chim hót, một nhành hoa tỏa ngát hương, một nốt trầm xao xuyến, một mùa xuân nho nhỏ bất chấp thời gian, bất chấp tuổi tác. + Niềm khát khao ấy càng có ý nghĩa và xúc động khi là ước nguyện của một người đang nằm trên giường bệnh.