SKKN Một số biện pháp giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc Mường trong Trường Mầm non Kiệt Sơn - Tân Sơn - Phú Thọ

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc Mường trong Trường Mầm non Kiệt Sơn - Tân Sơn - Phú Thọ

1. MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIỮ GÌN, PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HOÁ DÂN TỘC MƯỜNG TRONG TRƯỜNG MẦM NON KIỆT SƠN- TÂN SƠN - PHÚ THỌ Hoàng Thị Trung Hà I. LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP: Văn hóa dân tộc Mường là một phần không thể thiếu trong di sản văn hóa Việt Nam, mang đậm dấu ấn của một cộng đồng với phong tục, tập quán và lối sống riêng biệt. Trường Mầm non Kiệt Sơn thuộc xã Kiệt Sơn huyện Tân Sơn, Phú Thọ là nơi sinh sống của nhiều người dân tộc Mường, mang trong mình một trách nhiệm quan trọng trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường cho thế hệ trẻ. Việc truyền tải những giá trị văn hóa đó từ sớm sẽ giúp trẻ em không chỉ hiểu rõ về truyền thống của dân tộc mình mà còn hình thành lòng tự hào và tình yêu quê hương. Trường Mầm non Kiệt Sơn năm học 2024 – 2025 có tổng số 202 trẻ; trong đó, các cháu là người dân tộc Mường là 176 trẻ, chiếm tỷ lệ 87,1%. Vì vậy, nhà trường luôn cố gắng xây dựng môi trường học tập thân thiện, gần gũi đối với trẻ, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong nhà trường luôn được chú trọng. Hiện nay số lượng nhà sàn còn rất ít nên việc giới thiệu cho trẻ biết chủ yếu thông qua hình ảnh, mô hình; các vật dụng, dụng cụ lao động của người dân tộc Mường dần được thay thế bằng thiết bị hiện đại; nghề dệt vải thổ cầm cũng dần bị mai một. Bên cạnh đó một số cha mẹ trẻ là người dân tộc Mường nhưng không muốn dạy và cho con nói tiếng mẹ đẻ do vậy một số trẻ không biết nghe, nói tiếng Mường, nhiều trẻ tuy là người dân tộc Mường nhưng vẫn chưa am hiểu nhiều về bản sắc văn hóa dân tộc mình đơn giản là từ cách mặc trang phục dân tộc, ý nghĩa của hoạt động đâm đuống hay cách hát ví, hát rang Chương trình giảng dạy tại trường Mầm non Kiệt Sơn chủ yếu theo khung chương trình giáo dục quốc gia, tuy nhiên, việc tích hợp các yếu tố văn hóa dân tộc Mường vào chương trình giảng dạy vẫn còn hạn chế. Những bài học về văn hóa,
2. lịch sử của dân tộc Mường thường chưa được chú trọng đầy đủ, khiến cho trẻ chưa hiểu sâu về giá trị văn hóa của dân tộc mình. Thêm vào đó, việc thiếu tài liệu giáo dục và các phương tiện dạy học về văn hóa dân tộc Mường là một thách thức lớn. Các phương pháp giảng dạy văn hóa truyền thống chưa được chuẩn hóa và thiếu sự sáng tạo, nên khó thu hút sự quan tâm của trẻ em. Qua khảo sát sự hiểu biết về văn hóa dân tộc Mường tại lớp 5 – 6 tuổi B vào tháng 9/2024 có kết quả như sau: Nội dung khảo Kết quả đạt được sát Tổng số trẻ đạt Tỷ lệ Chưa đạt Tỷ lệ Biết cách mặc 1/16 0.6% 15/16 99,4% trang phục Mường Biết múa Mỡi, 0/16 0% 16/16 100% múa sạp Biết hát hát 0/16 0% 16/16 100% vài câu ví Mường đơn giản Với kết quả khảo sát như trên thúc đẩy tôi đưa ra và áp dụng “Một số biện pháp giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc Mường trong trường Mầm non Kiệt Sơn- Tân Sơn - Phú Thọ” nhằm giúp nâng cao hiểu biết của trẻ về bản sắc văn hóa dân tộc Mường thông qua các hoạt động giáo dục ở trường mầm non, khuyến khích phụ huynh tham gia vào việc bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Mường. II. MỘT SỐ BIỆN PHÁP 1. Tích hợp văn hóa Mường vào chương trình giảng dạy:
3. Giới thiệu về trang phục truyền thống của dân tộc Mường: Các bé sẽ được học về trang phục dân tộc, nhận diện được các bộ trang phục, biết được ý nghĩa của từng loại trang phục trong các lễ hội hay ngày lễ đặc biệt của người Mường. Hướng dẫn cho trẻ cách mặc trang phục truyền thống của người Mường, cách đeo xà tích, cách đội khăn sao cho đúng Hình ảnh minh họa (chụp ảnh hướng dẫn trẻ mặc trang phục Mường) Dạy trẻ hát ví, hát rang, điệu múa, điệu nhảy dân gian Mường: Dạy trẻ một vài câu hát Ví hát Rang đơn giản hay vài điệu múa, nhảy truyền thống như múa Mỡi, nhảy sạp 2. Tổ chức các hoạt động trải nghiệm về văn hóa Mường: Lồng ghép, tích hợp nội dung giáo dục về văn hóa dân tộc Mường trong các ngày hội, ngày lễ tại trường: Lồng ghép vào “Ngày hội đến trường của bé”, “Lễ hội mùa xuân” . giúp trẻ được tham gia vào các hoạt động vui chơi, tìm hiểu và cảm nhận văn hóa dân tộc Mường Trẻ tham gia múa Mỡi
4. Mời người dân tộc Mường trong cộng đồng đến giao lưu, chia sẻ: Tổ chức các buổi giao lưu giữa các cô giáo và các bậc phụ huynh, những người có kinh nghiệm về văn hóa Mường, để truyền đạt cho trẻ em những câu chuyện dân gian, tục lệ, phong tục tập quán của dân tộc. Hình ảnh nghệ nhân Hà Thị Tiên đến trường, lớp giao lưu chia sẻ văn hóa Mường 3. Xây dựng môi trường học tập mang đậm bản sắc văn hóa Mường: Xây dựng môi trường lớp học với các hình ảnh, vật dụng văn hóa Mường như tranh ảnh và biểu tượng văn hóa Mường, một số hình ảnh các hoạt động sinh hoạt thường ngày của người Mường, như cảnh đồng ruộng, nhà sàn, lễ hội, trang phục truyền thống và một số vật dụng hàng ngày như rổ, gùi,chõ xôi mang đặc trưng của người Mường trong giờ học để các bé dễ dàng nhận diện và tiếp thu kiến thức. Hình ảnh trang trí trong lớp học 4. Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bản sắc văn hóa Mường cho trẻ: Sử dụng powpoint và các phương tiện hiện đại vào giảng dạy về bản sắc văn hóa dân tộc Mường như việc sử dụng những hình ảnh 3D, những video về các hoạt động truyền thống của người Mường Kiệt Sơn. Hay cho trẻ chơi trò chơi ngay trên máy tính như: Trò chơi “Chọn trang phục đúng”, “Ô cửa bí mật” (trẻ mở từng ô cửa nhỏ có gợi ý về trang phục, món ăn truyền thống, và đoán đó là dân tộc nào) Chèn video Thiết kế trò chơi 5. Kết hợp với gia đình và cộng đồng trong việc bảo tồn văn hóa Mường: Khuyến khích phụ huynh tham gia giảng dạy về văn hóa Mường: Các buổi học ngoại khóa có thể mời các bậc phụ huynh đến chia sẻ những câu chuyện văn hóa truyền thống hoặc cùng nhau dạy trẻ làm các món ăn đặc trưng của dân tộc. Tạo điều kiện cho trẻ tham gia các hoạt động cộng đồng: Các buổi biểu diễn nghệ thuật, lễ hội truyền thống của dân tộc Mường tại địa phương có thể là cơ hội tuyệt vời để trẻ được trải nghiệm và hòa mình vào không gian văn hóa đặc sắc này.
5. III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: Kết quả khảo sát đến tháng 12/2024 Nội dung khảo Kết quả đạt được sát Tổng số trẻ đạt Tỷ lệ Chưa đạt Tỷ lệ Biết cách mặc 12/16 75% 4/16 25% trang phục Mường Biết múa Mỡi, 10/16 62,5% 6/16 37,5% múa sạp Biết hát hát 13/16 81,2% 3/16 18,8% vài câu ví Mường đơn giản Đối với trẻ: Trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động tìm hiểu về bản sắc văn hóa dân tộc Mường do cô giáo và nhà trường tổ chức. Trẻ đã hiểu rõ hơn về bản sắc văn hóa dân tộc Mường, nhiều trẻ đã biết múa Mỡi, múa sạp Biết thêm về các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Mường. Đối với phụ huynh Phụ huynh ngày càng tích cực tham gia vào việc giữ gìn và phát huy văn hóa dân tộc Mường, góp phần xây dựng mối liên kết mạnh mẽ giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc. IV. Kết Luận: Việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường trong môi trường giáo dục mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan trọng. Thông qua các biện pháp
6. tích cực như tích hợp nội dung văn hóa Mường vào chương trình giảng dạy, tổ chức các hoạt động trải nghiệm, và kết hợp với gia đình, cộng đồng, trường Mầm non Kiệt Sơn - Tân Sơn đã đóng góp vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đây là nền tảng vững chắc giúp trẻ em Mường từ nhỏ hình thành lòng tự hào về dân tộc, qua đó góp phần vào việc bảo vệ và phát triển nền văn hóa đặc sắc của dân tộc Mường.