Giáo án Thể dục Lớp 11 - Bài: Chạy tiếp sức

Nội dung tài liệu: Giáo án Thể dục Lớp 11 - Bài: Chạy tiếp sức

1. CHẠY TIẾP SỨC 11 I - MỤC TIÊU Học xong nội dung chạy tiếp sức, HS : - Biết cách thực hiện các giai đoạn kĩ thuật chạy tiếp sức 4 x 100m ; một số trò chơi, động tác bổ trợ kĩ thuật và phát triển sức nhanh. - Hiểu một số điểm cơ bản trong Luật Điền kinh (Phần Chạy tiếp sức 4 x 100m). - Thực hiện cơ bản đúng các giai đoạn kĩ thuật. - Vận dụng những hiểu biết về luật trong tập luyện, thi đấu. II - NỘI DUNG Chạy tiếp sức trong môn Điền kinh là sự phối hợp của các VĐV trong cùng một đội, mỗi VĐV phải chạy một đoạn của cự li theo quy định, để mang tín gậy từ vạch xuất phát về đích. Thành tích của đội là thời gian từ khi có lệnh xuất phát cho VĐV chạy đoạn đầu đến khi VĐV chạy đoạn cuối về đích. 1. Kĩ thuật chạy tiếp sức 4 x 100m Khi chạy tiếp sức 4x 100m, VĐV chạy đầu tiên phải xuất phát thấp tại chỗ, còn các VĐV tiếp theo đều được chạy tăng tốc độ trước một đoạn gần 20m. Do đó thành tích chạy 4 x 100m của một đội thường phải tốt hơn tổng thành tích chạy 100m của 4 người trong đội. Sự chênh lệch giữa hai thành tích nêu trên càng lớn chứng tỏ kĩ thuật chạy tiếp sức của đội càng tốt (và ngược lại). - Chạy tiếp sức 4 x 100m đòi hỏi VĐV có kĩ thuật chạy cự li ngắn và kĩ thuật chạy tiếp sức tốt. Kĩ thuật chạy cự li ngắn đã được giới thiệu ở sách Thể dục 10, do vậy ở đây chỉ đi sâu phân tích các kĩ thuật chạy tiếp sức. a) Xuất phát – Xuất phát thấp với tín gậy VĐV chạy đoạn đầu trong chạy tiếp sức 4 x 100m, xuất phát thấp với bàn đạp và cầm tín gậy ở tay phải. Khi tay chống đất để xuất phát, ngón cái, ngón trỏ tách như đo gang và chống sát phía sau vạch xuất phát, nắm tín gây bằng các ngón còn lại (H. 13). Khi đóng bàn đạp, các bàn đạp cần đặt lệch sang bên phải ô chạy (H. 12). Vị trí đóng bàn đạp cần đảm bảo để được chạy lao sau xuất phát (có lợi cho việc tăng tốc độ) trên một đường thẳng là đường tiếp tuyến từ vị trí xuất phát tới vạch. giới hạn bên trái ô chạy. Khi đóng bàn đạp cần chú ý sao cho trục dọc của hai bàn. đạp đều song song với đường tiếp tuyến (từ vị trí đặt bàn đạp đến đường vòng); khoảng cách các bàn đạp với nhau và với vạch xuất phát, góc độ các bàn đạp vẫn như khi xuất phát vào đường vòng. Kĩ thuật xuất phát cũng theo các lệnh ("Vào chỗ !", "Sẵn sàng !", "Chạy !") như ở chạy cự li ngắn.
2. Hình 12 Hình 13. Cách cầm tín gậy khi chuẩn bị xuất phát thấp của người chạy đoạn đầu Hình 14. Tư thế chuẩn bị xuất phát 3 điểm chống của người chạy đoạn 2, 3 và 4 - Xuất phát của người sẽ nhận tín gậy Ba người chạy các đoạn tiếp theo đều là những người sẽ nhận tín gậy. Tuy chạy ở các vị trí khác nhau, nhưng về cơ bản nhiệm vụ và kĩ thuật đều như nhau. Khu vực trao - nhận tín gậy có giới hạn 20m. Luật thi đấu cho phép người nhận tín gây được đứng đợi và xuất phát trước khu vực trao - nhận tín gây tối đa là 10m (thuộc cự li của người trao). Không có lệnh xuất phát cho người nhận tín gây mà người nhận tín gậy phải tự xuất phát vào thời điểm thích hợp để hoàn thành việc trao - nhận được tín gậy ở trong khu vực quy định, khi đã hoặc gần đạt được tốc độ tối đa của mình. Nếu xuất phát sớm, người cầm tín gậy sẽ không đuổi kịp không trao được
3. tín gậy hoặc người nhận phải chạy chậm lại. Nếu xuất phát muộn, việc trao - nhận sẽ diễn ra khi người nhận chưa đạt được tốc độ cao. Người nhận tín gây thực hiện kĩ thuật xuất phát cao với 3 điểm chồng (hai chân và một tay) hoặc chỉ dùng 2 điểm chống (hai chân) (H. 14). Người nhận tin gậy phải quay mặt về phía sau (quay mặt sang trái khi bắt gậy tay trái và ngược lại) để kịp thời xuất phát khi thấy người sẽ trao tín gậy cho mình chạy ngang vạch báo hiệu. Cách xác định vị trí của vạch báo hiệu đơn giản nhất là đặt vạch báo hiệu cách vị trí xuất phát của HS nhận tín gây 8 - 10m rồi cho HS thử phối hợp, trên cơ sở đó sẽ điều chỉnh cho chính xác. Hình 15. Sơ đồ phối hợp giữa 2 VĐV trao - nhận tín gậy b) Kĩ thuật trao - nhận tín gây Có 2 cách trao - nhận tín gây : - Cách 1: Trao - nhận tín gậy từ dưới lên. Tín gây được đưa từ dưới lên vào | giữa ngón cái và ngón trỏ của bàn tay người nhận. Người nhận tín gậy khi đưa tay Về sau, cánh tay duỗi thẳng cố định. Bàn tay xoè ra như đo gang, các ngón con hướng chếch ra ngoài - xuống dưới ; ngón cái hướng chếch vào trong, lòng bàn tay hướng về sau - xuống dưới (H. 16a). -Cách 2 Trao - nhận tín gây từ trên xuống. Tín gây được đưa từ trên xuống, Người nhận tín gậy phải để lòng bàn tay ngửa, ngược với cách 1 (H. 16b). Cách 1 dễ thực hiện hơn, nhưng do người nhận cầm tín gậy ở phía trước tay người trao nên sau mỗi lần trao - nhận, phần đầu tín gậy phía trước sẽ ngăn dần, gây khó khăn cho việc trao ở lần trao tiếp theo làm cho tốc độ chậm lại (ảnh hưởng đến tốc độ). Người nhận cầm nắm tín gây sát điểm nắm của người trao ; nếu thấy phân tín gậy phía trước điểm nắm quá ngắn, thì vừa chạy vừa phải làm động tác chóng đuôi tín gậy vào đùi để đẩy tín gậy về trước. Tín gậy được nắm đủ chặt để có thể trượt về phía trước nhưng không tuột khỏi tay.
4. Hình 16. 2 cách trao - nhận tín gậy Cách 2 không khó khăn như cách 1, do người nhận được nắm vào đầu tín gậy, khi xoay cổ tay phân tín gậy phía trước luôn đủ dài nên trong quá trình chạy không cần điều chỉnh gậy. Song, vì phải vặn cổ tay ra ngoài và hướng lòng bàn tay lên trên nên khó hơn khi trao - nhận tín gậy, do đó, phải qua tập nhiều lần mới thuần thục. Đến thời điểm thích hợp, người trao phát tín hiệu bằng miệng. Từng đội phải có sự thoả thuận trước để trao - nhận ngay hoặc sau một nhịp đánh tay nữa mới trao. Việc trao - nhận tín gậy phải được thực hiện nhanh, chính xác và không để rối loạn nhịp điệu chạy làm giảm thành tích. Với HS phổ thông nên tập trao nhận tín gậy sau một nhịp đánh tay nữa. Thời điểm trao - nhận tín gậy tối ưu là khi cả 2 người đều đang thực hiện đạp sau và cách nhau khoảng 1 - 1,3m (H. 17). Ở khoảng cách này tay người phía trước đưa ra sau hết cỡ, tay người phía sau đưa ra trước hết cỡ thì cách nhau một đoạn vừa đủ để trao và nhận được tín gậy. Nơi trao - nhận tín gây nên ở đoạn 2 - 3m cuối của khu vực trao - nhận tín gậy là hợp lí nhất (H 17). Hình 17. Thời điểm trao - nhận tín gậy tối ưu Khi chạy các em không nên nắm chặt tín gây quá sẽ ảnh hưởng tới tần số động tác đánh tay, cũng không cầm lỏng quá có thể làm rơi tín gậy. Thông thường việc trao tín gậy trong một đội nên như sau: Người số 1 cầm tín gậy ở tay phải, chạy lệch sang bên trái ô chạy. Người số 2 phải chạy sát phía phải có chạy và nhận tín gây bằng tay trái và sau đó trao gậy vào tay phải của người số 3.
5. Người số 3 cũng chạy sát mép trong (bên trái) của ô chạy. Người số 4 chạy sát bên phải ô chạy và nhận tín gây bằng tay trái. c) Kĩ thuật chạy ở đường vòng Trong chạy tiếp sức 4 x 100m, người chạy đầu tiên xuất phát ở đường vòng và chạy trên đường vòng, do vậy kĩ thuật chạy có những khác biệt so với chạy trên đường thẳng : -Xuất phát thấp : Khi chạy 400m xuất phát thấp hoặc 800m xuất phát cao không dùng bàn đạp. Tuy nhiên, khi chạy 200m và người chạy đoạn đầu trong chạy tiếp sức 4x 100m, phải xuất phát thấp với bàn đạp. Khi đó, khoảng cách các bàn đạp với nhau và với vạch xuất phát, góc độ các bàn đạp vẫn như khi xuất phát vào đường vòng. Nhưng để tận dụng được chạy lạo sau xuất phát một đoạn thẳng dài nhất (có lợi cho việc tăng tốc độ), các bàn đạp cần đặt lệch sang bên phải ô chạy. Trục dọc của hai bàn đạp đều song song với đường tiếp tuyến (từ vị trí đặt bàn đạp đến đường vòng). - Khi chạy trên đường vòng, lực li tâm xuất hiện, tốc độ chạy càng cao - lực tâm càng lớn, lực này có xu hướng đẩy người chạy ra xa tâm của đường vòng, làm cho cự li chạy dài hơn cự li quy định - do không chạy sát đường giới hạn bên trái ô chạy (cự li chạy được tính theo chu vi của đường vàng, chu vi tỉ lệ thuận với bán kính đường vòng. Khi chạy sát bên phải ô chạy bán kính đường vòng lớn hơn, cự li phải chạy sẽ dài hơn). Để khắc phục ảnh hưởng của lực li tâm, kĩ thuật chạy cần có điều chỉnh : Toàn bộ cơ thể phải chủ động ngả vào phía trong (sang trái, hướng về tâm đường vòng). Độ ngả nêu trên tuỳ thuộc vào tốc độ chạy, đủ thắng lực li tâm, để vẫn chạy được sát bên trái ô chạy. Tay phải chủ động đánh nhanh hơn và với biên độ lớn hơn so với động tác của tay trái (việc đánh khuỷu tay phải rộng ra ngoài còn có tác dụng giữ thăng bằng khi chạy). Chân trái khi đưa về trước, đầu gối hơi hướng ra ngoài, bàn chân tiếp đất bằng cạnh ngoài, mũi bàn chân cũng hướng ra ngoài (sang trái). Chân phải, khí ở thời điểm thẳng đứng, đầu gối gập ít hơn so với của chân trái. Khi đạp sau cần dùng sức tích cực hơn, khi đưa về trước cần chủ động đưa đầu gối ép sang trái vào trong, khi tiếp đất, mũi chân hướng vào trong và bằng cạnh trong của bàn chân, cố đặt chân sát bên trái ô chay. Khi chạy từ đường thẳng vào đường vòng, độ ngả toàn thân tăng dần, kĩ thuật chạy trên đường thẳng dẫn chuyển thành kĩ thuật chạy trên đường vòng thì khi chạy từ đường vòng ra đường thẳng, độ ngả đó lại giảm dần và kĩ thuật chay chuyển dần từ kĩ thuật chạy trên đường vòng sang kĩ thuật chạy trên đường thẳng. 3, Một số điểm cơ bản trong Luật Điền kinh (Phần Chạy tiếp sức 4 x 100m) a) Đường chạy - Trong các sản tiêu chuẩn (có ô chạy trong cùng đủ 400m, trên đó có 2 đoạn 100m đường thẳng và 2 đoạn 100m đường vòng) các vạch dùng trong thi đấu chạy tiếp sức đều được kẻ sẵn. - Đường chạy 4 x 100m có 3 khu quy định để trao tín gậy. Khu vực đó dài 20m gồm 10m cuối của cự li 100m trước và 10m đầu của cự li 100m tiếp theo. Vạch giới
6. hạn khu này kẻ ngang theo từng ô riêng, vạch rộng 5cm và nằm trong khu 20m quy định. - Vạch xuất phát của người nhận tín gây cách vạch bắt đầu của khu vực trao tín gây 10m. Bề dày của vạch nằm trong 10m quy định. Trong trường hợp không có sân chuẩn thì phải dùng thước dây đo cho từng ô, sao cho các ô đều có đích chung. Nên kẻ đủ đường chạy đế 2 - 3 đội cùng chạy. b) Tín gậy - Phải có số lượng tín gây bằng số lượng đội tham dự trong mỗi đợt. - Tín gậy có tiết diện ngang hình tròn, nhẵn, làm bằng gỗ, kim loại hoặc bất kì một vật liệu cứng nào khác. Độ dài của gậy 28 - 30cm. Chu vi của vòng gậy phải là 12 - 13cm và khối lượng không được dưới 50g. Tín gậy sơn màu sao cho đến VĐV dễ nhận ra trong khi thi đấu. c) Luật thi đấu - Trong thi đấu chạy tiếp sức, VĐV phải luôn luôn cầm tín gậy trong tay, đến khu vực trao tín gậy thì chuyển tín gậy cho người chạy đoạn tiếp theo. Cấm không được ném hoặc lăng tín gậy trong lúc trao cho người khác. Trong lúc trao tín gậy, cấm VĐV giúp đỡ lẫn nhau, VĐV chạy đoạn cuối cùng khi về đích phải cầm tín gậy trong tay. - Mỗi VĐV chỉ được quyền chạy một cự li quy định cho mỗi đợt chạy. - Trong các môn Chạy tiếp sức theo ô riêng biệt, sau khi trao tín gậy cho đồng đội xong vẫn phải chạy trong phạm vi đường chạy của mình đến khi tất cả các VĐV ở các ô khác chạy qua mới được rời khỏi đường chạy và không được làm cản trở đến các VĐV đội khác. VĐV nào vi phạm điều này thì cả đội sẽ bị loại khỏi cuộc thi. - Khi thi đấu chạy tiếp sức theo ô riêng biệt, VĐV chỉ được phép đánh dấu trên ô chạy của mình. Ví dụ : Đánh dấu bằng cách dùng mũi giày đinh kẻ một đường ngang ngắn, nhỏ, nhưng không được đặt một vật gì làm dấu. Nếu đường chạy làm bằng chất tổng hợp không thể đánh dấu theo cách trên được thì Ban tổ chức sẽ cấp cho VĐV băng keo để đánh dấu, nhưng phải được trọng tài cho phép. - Nếu tín gậy bị rơi ra ngoài đường chạy của mình (khi chạy theo ô riêng) thì VĐV được phép nhặt lên, nhưng không được làm cản trở đến VĐV của những đội khác. Nếu rơi trong lúc trao tín gây thì người nhặt lên phải là người trao gậy - Thành phần và thứ tự chạy của mỗi đội cũng phải được công bố chính thức trước khi vào mỗi vòng thi. Việc trợ giúp bằng cách đẩy sau hoặc bằng bất kì hình thức nào khác, VĐV được giúp đều mất quyền thi đấu. - Đội nào phạm luật sẽ bị loại khỏi cuộc thi đấu. d) Phương pháp trọng tài chạy tiếp sức 4 x 100m Trọng tài chạy tiếp sức cơ bản không khác khi làm trọng tài các môn cho khác. Tuy nhiên ngoài các trọng tài như bình thường, phải có thêm 3 trọng tài làm nhiệm vụ
7. giám sát ở 3 khu vực trao gậy. Các trọng tài này có nhiệm vụ phát hiện các trường hợp phạm quy (trao - nhận tín gậy ngoài khu vực 20m quy định tung hoặc ném, sau khi trao gậy có hành vi cản trở đội khác ,...)